Een kruidenrijk weiland in Leens: ‘Natuur én de boer profiteren ervan’

Foto: Jeroen Kunst.

Je ziet het steeds vaker in ons Noord-Groningse landschap: waar weilanden voorheen voornamelijk uit gras bestonden, zie je nu ook weilanden met bloemen en kruiden. Daar zit een idee achter. Kruidenrijke weilanden zijn goed voor de biodiversiteit, maar het levert de boer ook nog eens economisch rendement op, zeggen initiatiefnemers. Dat laatste is een harde voorwaarde, zegt boerin Agnes de Boer uit Leens. “Het moet ook in geld iets opleveren.”

Deze week werd op het erf van Agnes en haar partner Klaas Jan officieus het startschot gegeven van een nieuw zaaiseizoen voor kruidenrijk grasland. Het bedrijf in Leens is sinds 2009 biologisch.

Agnes en Klaas Jan begonnen vijf jaar geleden al met een kruidenrijk grasland, en ze hebben er goede ervaringen mee. De Boer: “Als je kruidenrijk grasland hebt staan, kan je bijvoorbeeld veel beter tegen langdurige droge periodes. Wij realiseren per jaar tweeduizend kilo droogstof extra per hectare per jaar. En je hebt minder kunstmest nodig.”

Duurzaam boeren

Voor Agnes de Boer is het bedrijfseconomische aspect belangrijk, maar dat is voor haar niet de enige reden om mee te doen aan kruidenrijk grasland. “Je doet het ook voor de omgeving, het milieu. Het trekt insecten aan, vlinders en vogels. En we willen duurzaam boeren. ” 

Voor het inzaaien van kruidenrijk grasland kunnen boeren subsidie krijgen op zaaigoed. Dat zaaigoed is namelijk wat duurder dan graszaad. De Boer: “Ik vind dat een goede instap voor boeren, want die moeten hier ervaring mee krijgen. Je moet er achter komen wat je wel en niet moet doen. Het is wel heel anders dan wat we geleerd hebben op school.”

Stripgrazen

En je moet het volgens De Boer kunnen integreren in je bedrijfsvoering. Dat kan door sommige boeren als nadeel worden gezien. “Je moet de koeien laten stripgrazen, dat betekent dat je ze telkens laat grazen op een klein stukje land. En als ze het daar op hebben, geef je ze een nieuw stukje. Op die manier kunnen kruiden en klavers goed groeien, anders worden ze platgetrapt door de koeien. Dat betekent dus wel wat geregel, ik kan mij voorstellen dat dat sommige boeren tegenhoudt.”

Experimenteren

Henk Hulshoff, vice-voorzitter van boerenorganisatie LTO Noord, beaamt dat. “Ik denk niet dat alle boeren hier meteen op inspringen, ze kijken eerst of het binnen hun bedrijfsvoering past. Zo heb ik het zelf ook gedaan. Ik ben er vijf jaar geleden mee begonnen op een klein perceel, eerst maar eens experimenteren.” 

Kruidenrijk grasland heeft toekomst, ziet Hulshoff in de praktijk. “Je ziet dat onze afzetmarkt hier steeds meer om vraagt. Melkfabrieken bijvoorbeeld stimuleren het via hun uitbetalingssysteem. Biodiversiteit is een van de punten waar je als melkveehouder op kunt scoren, om een hogere prijs voor je melk te krijgen.”

(Agnes de Boer in het rood, rechts naast haar Henk Hulshoff © Omroep Het Hogeland/Eemsdelta)

Korting

Boeren die kruidenrijk willen zaaien, kunnen korting krijgen op het zaaigoed voor bijvoorbeeld cichorei of rode klaver. Meer dan tweeduizend melkveehouders in Nederland hebben inmiddels 12000 hectare ingezaaid. Tachtig procent van de boeren zegt er mee verder te willen.

Dat subsidieprogramma 1001ha is een initiatief van duurzaamheids-organisatie Urgenda en LTO Nederland. Voor een buitenstaander lijkt dat een opvallende samenwerking. Want niet elke boer in Nederland is even groot fan van Urgenda, weet ook Agnes de Boer. “Ik heb dat gevoel bij Urgenda zelf niet, ik ben daar helemaal ok mee. Het is een organisatie die biodiversiteit en het boerenbedrijf bij elkaar brengt, om stappen te zetten richting een duurzame en haalbare toekomst. Ik vind dat een goed initiatief.”