Mien Hogelaand: liedjes Ede Staal herleven tijdens muziekfestival in Leens

Het is een bijzonder jaar voor liefhebbers van de muziek van Ede Staal. Precies veertig jaar na zijn dood is zijn muziek nog altijd springlevend. Voor de organisatoren van het Ede Staal Muziekfestival in Leens een mooi moment om voor de vierde keer het muziekweekend te organiseren. Want zeg nu eerlijk: welke Groninger kent ‘Mien Toentje’ nu niet? ‘’We zijn erg verheugd’’, zegt Arjen Fledderman. 

‘T is de lucht achter Oethoezen, ‘t is t torentje van Spiek, ‘t is de weg van Lains noar Klooster en deur Westpolder langs de diek. Dat is mien laand, mien Hogelaand.

‘’Dat is toch wel een van mijn favorieten’’, vertelt Fledderman. ‘’Sinds de eerste keer dat ik met de muziek in aanraking kwam, is dat een warme herinnering aan deze prachtige omgeving en aan een unieke zanger.’’ Al vanaf het begin is Fledderman betrokken bij het festival dat tot nu toe ruim zesduizend bezoekers trok. Toch wordt de editie van dit jaar nog specialer dan de eerste drie edities. Zo gaat de film over het leven van de zanger in première op het festival, waarbij ook de familie van Ede Staal is uitgenodigd. De editie van dit jaar vindt plaats op 19 september.

Leens als middelpunt

Het Ede Staal Muziekfestival in Leens is een eerbetoon aan de bekende Groningse zanger en liedjesschrijver Ede Staal. Hij werd geboren in Warffum, maar bracht een deel van zijn jeugd door in Leens. De Groningse taal, het landschap en het leven in de provincie waren erg belangrijk voor hem. Deze onderwerpen zijn dan ook vaak terug te horen in zijn muziek. Met zijn bijzondere stem en herkenbare teksten wist Ede Staal veel mensen te raken. 

De straat waarin Ede Staal opgroeide in Leens. Foto: Beeldbank Groningen

Dat het festival in Leens wordt georganiseerd, is volstrekt logisch volgens de organisatie. ”Zijn opa was dirigent in de dorpsfanfare van Leens en ook Ede speelde later met de fanfare mee. Hij groeide op in een huis aan De Wierde, naast Verhildersum. Verder speelde hij als kind in de straten van Leens en fietste hij door weer en wind naar zijn middelbare school in Kloosterburen. Eigenlijk is het festival een soort tijdreis door zijn jeugd”, vertelt Fledderman. ”Vooral toen we van de weduwe van Ede te horen kregen dat hij hier zijn mooiste tijd heeft gehad, wisten we het zeker.”

Boven verwachting

Het idee voor een festival ontstond in 2016. Inwoners van Leens wilden graag iets organiseren dat bij het dorp en de omgeving paste. Een festival rond de muziek van Ede Staal was daarom een goed idee. In september 2016 vond de eerste editie plaats. Op verschillende plekken in en rond Leens werd muziek gespeeld en kwamen mensen samen om te genieten van de liedjes. 

‘’Dat was een onverwacht succes’’, vertelt Fledderman. ‘’We hebben de eerste editie in een half jaar tijd opgezet. Achteraf was dat te kort dag, want we moesten aardig wat improviseren in aanloop naar het festival.’’ In eerste instantie verwachtte de organisatie zo’n 1200 bezoekers. Dat aantal werd zelfs ruim verdubbeld. ‘’We kregen zoveel positieve reacties; dat smaakte natuurlijk naar meer.’’ Die edities volgden dan ook in 2019 en 2023.

Het festival in 2019

Nalatenschap

Het festival is inmiddels uitgegroeid tot meer dan alleen een dag met muziek. Het brengt inwoners en bezoekers uit verschillende delen van Groningen bij elkaar. Maar niet alleen uit Groningen, vertelt Fledderman. ”Vanuit het hele land komen liefhebbers deze kant op.” 

Het festival helpt volgens hem vooral om de muziek en de herinnering aan Ede Staal levend te houden. Zijn liedjes gaan over herkenbare onderwerpen, zoals liefde, het landschap en herinneringen. ‘’Je merkt dat die liedjes nog steeds verschillende doelgroepen aanspreken, zowel jong als oud.’’ Ook de boodschap achter de liedjes van Ede Staal sluit volgens Fledderman goed aan bij de moderne tijd. ”Kijk naar de mooie omgeving waarin we wonen. Daar mogen we soms best wat trotser op zijn. Dat willen we als festival ook uitdragen.” 

Die nalatenschap en het verhaal achter de liedjes is ook terug te vinden bij Museum Borg Verhildersum in Leens tijdens het muziekfestival. ”Er hangen verschillende kunstwerken, foto’s en er is zelfs een interactieve tentoonstelling waarbij bezoekers door middel van een VR-bril worden meegenomen door het muzikale leven van Staal.”

Het festival in de kerk tijdens een van de eerste edities

Vierde editie

Vanaf 13.00 uur vinden er op verschillende locaties in Leens activiteiten plaats. Zo kunnen mensen naast de expositie in Borg Verhildersum meedoen aan een Ede Staal quiz en luisteren naar muziekvereniging Wilhelmina. Verder kunnen bezoekers in het Zonnehuis en in de Petruskerk genieten van verschillende optredens van bijvoorbeeld het Ainrommer Shantykoor of Peter Siebesma. In de bibliotheek vindt er een lezing plaats en is een film over Ede te zien, gemaakt door zijn zoon. De dag wordt afgesloten in de Muziekkoepel met onder andere optredens van Wia Buze en de Troebadoers.