Gemeente Eemsdelta lanceert plan om toestroom jeugdzorg te keren

PvdA-fractievoorzitter Jan Chris Wagenaar. Foto: Jeroen Kunst.

’’Het is ontzettend belangrijk dat jongeren de hulp krijgen die ze nodig hebben’’, vertelt GroenLinks-PvdA-fractievoorzitter Jan Chris Wagenaar. Met het plan ‘Stevig Lokaal Team Eemsdelta’ wil de gemeente Eemsdelta de snelheid waarmee jongeren hulp krijgen verhogen en wachtlijsten verkorten. Daarmee hoopt de gemeente Eemsdelta het aantal jongeren dat een beroep doet op jeugdzorg de komende jaren omlaag te brengen.

Door Jeroen Kunst

Stevig Lokaal Team Eemsdelta is een initiatief van de Gemeente Eemsdelta om jeugdhulp en ondersteuning dicht bij inwoners te brengen met een focus op betrokkenheid, inlevingsvermogen en een ‘dichtbij’-benadering, waarbij ze de vraag achter de vraag zoeken en zelf hulp bieden of andere hulp op maat inschakelen. Het plan vraagt een investering die de moeite waard is legt Wagenaar uit.

Bureaucratie

’’Als ik kijk naar het raadsvoorstel dat er voor ligt op woensdag 17 december. Een Stevig Lokaal Team Eemsdelta, waarbij de kern is dat wij meer expertise inhuren als gemeente en de basiszorg daarmee zelf gaan doen, dan denk ik dat we de bureaucratie er zelf uit kunnen halen, zodat jongeren gerichter kunnen worden doorverwezen naar specialistische zorg. Het kost 1,4 miljoen en dat schrijven we af in 2026, maar het zou in 2030 een kostenbesparing moeten opleveren. Voor onze partij is die kostenstijging zorgelijk, maar nog zorgelijker is dat er steeds meer jongeren worden doorverwezen naar jeugdzorg en dat de zorg die ze nodig hebben steeds zwaarder wordt. Voor ons staat het als een paal boven water dat jongeren de zorg moeten krijgen die ze nodig hebben. Het lijkt mij verstandig om de komende jaren de verschillende aanpakken in het land te volgen en daarvan te leren. De aanpak in Veendam lijkt geslaagd en nu al geld te besparen, waarmee er toch goede zorg aan jongeren wordt gegeven.’’

Oplossing

Het aantal jongeren dat een beroep moet doen op jeugdzorg ligt binnen de gemeente Eemsdelta hoger (10,1 procent) dan het landelijke gemiddelde (9.1 procent). De inwoner van Garrelsweer werkt liever vandaag dan morgen aan een oplossing, maar weet ook dat het gewenste resultaat een lange adem vraagt. Temeer omdat bureaucratie, een slechte samenwerking tussen organisaties en het winstoogmerk van zorgorganisaties het pad slecht begaanbaar maken.

Lifecoach

’’De problemen waarmee jongeren te maken hebben lopen sterk uiteen. Het kan om gevoelens gaan dat je niet helemaal lekker in je vel zit tot gevoelens op steeds jongere leeftijd dat ze zelfmoordgedachten hebben en dat is toch verdrietig? Het zijn soms jongeren van tien tot elf, maar ook jongeren die twintiger zijn die het leven niet meer zien zitten en dat is toch verschrikkelijk? We hebben nu in de gemeente een pilot met een lifecoach. Dat is iemand met wie je kan bellen of appen en zij neemt dan contact met je op binnen een dag en met deze persoon kun je praten. Deze vrouw noemt zich ook wel eens social parent en jongeren kunnen bij haar terecht met levensvragen, maar ook met ernstige vragen die een hoge urgentie hebben. Zij kan indien nodig ook doorverwijzen en ik zou het mooi vinden als we dit in de toekomst verder uitbouwen. De vrouw die zich hier nu mee bezighoudt kreeg in eerste instantie een paar berichten per week, maar heeft inmiddels aangegeven dat ze er eigenlijk wel iemand bij wil hebben.’’

Marktwerking

Marktwerking in de jeugdzorg is voor Wagenaar ook een doorn in het oog. Met Stevig Lokaal Team Eemsdelta moet er weer een duidelijk punt aan de horizon verschijnen. ’’Wij laten de meest kwetsbaren in onze samenleving over aan commerciële bedrijven, want heel veel zorginstellingen zijn commerciële bedrijven en dat vergeten we wel eens. Ik vraag me dan alleen wel af waar de nadruk ligt. Gaat het om de winst, of gaat het om leveren van goede zorg aan jongeren en dat is niet het enige probleem. Zo hebben basisscholen een schoolweging. Dat zijn percentages gebaseerd op het inkomen, de achtergrond van ouders, de gezinssamenstelling en het opleidingsniveau. Op basis van de schoolweging kun je ook landelijk gebruik maken van verschillende regelingen. Daarnaast heeft de gemeente Eemsdelta voor scholen met een hoge schoolweging onlangs een subsidie vrijgemaakt voor schoolondersteuning. Door dat extra geld kun je er wel voor zorgen dat kinderen goed onderwijs krijgen en net even dat beetje extra ondersteuning waardoor je de gelijkheid in kansen weer een beetje gelijktrekt. Het trieste ervan is dat er op scholen met een lage schoolweging ook kinderen zitten uit gezinnen met minder geld en die blijven daardoor achterop.’’

Harde cijfers

De directeur van cbs De Triangel in Appingedam wil de toekomst voor jongeren die zich tussen wal en schip bevinden in de gemeente Eemsdelta positief zien, maar geeft tegelijkertijd aan dat er nog een lange weg te gaan is. Temeer omdat de harde cijfers niet liegen. ’’Het is heel lastig als je een antwoord probeert te vinden op de vraag hoe het met jongeren gaat, want het gaat er dan vooral ook om welke jongeren je spreekt. We moeten vooral kijken naar de harde cijfers en die aantallen liggen op dit moment te hoog. Dat is triest en daar moet iets aan gebeuren. Dat het hier niet met alle jongeren goed gaat komt onder meer ook door de problematiek van aardbevingen. Hoe goed we dat als gemeente ook willen doen, we blijven afhankelijk van de partijen die ervoor moeten zorgen dat alles goed wordt geregeld. In de film Barst* wordt op een gegeven moment aan een jongere gevraagd hoe hij ermee omgaat om in een wisselwoning te zitten. Hij zegt dat hij er eigenlijk niet goed over kan praten met z’n ouders, omdat hij weet dat zij in dezelfde situatie zitten.’’

Controle

Met Stevig Lokaal Team Eemsdelta hoopt de gemeente Eemsdelta grip te krijgen op de generatie van de toekomst. In hoeverre dit lukt is volgens Wagenaar lastig in te schatten. ’’Ik kom altijd op voor mensen die extra zorg nodig hebben binnen de samenleving. Dat is waarom ik in de politiek zit, maar ook waarom ik werk in het onderwijs. Daardoor word je ook iets sneller met je neus op de feiten gedrukt als zorg en ondersteuning uitblijft. Wij willen dit probleem met Stevig Lokaal Team Eemsdelta hoe dan ook onder controle krijgen, maar hoe lang het duurt is lastig aan te geven. Het nulpunt moet altijd het doel zijn, maar of je daar echt helemaal komt blijft denk ik altijd de vraag.’’

*Barst is een Nederlandse korte film uit 2023 gemaakt door jongeren uit het Eemsdeltagebied (Appingedam, Delfzijl) en professionele makers van Theater De Steeg, die hun persoonlijke ervaringen en de stress van het leven in een aardbevingsgebied in Groningen laten zien, met indrukwekkende eerlijkheid en creativiteit.